|
Atatürkçü Dış Politika |
 |
 |
|
Yazar Yönetici
|
|
Cuma, 26 Aralık 2008 22:28 |
| 1 - Atatürkçü Dış Politika | Türkiye. Atatürk'ün politikasını Ä°kinci Dünya Savaşı döneminde titizlikle ızleseydi. Balkan Antantı'ha ve Sadâbat An-laÅŸmast'na dayanan Türkiye ve müttefikleri, 1945 yılının üçüncü büyük kuvveti; Türkiye, ekonomik ve .siyasal açıdan çeliÅŸmiÅŸ bir toplum olurdu...
3
Avusturya'yı ilhak etmiÅŸ olan Hitler'in Alman ÅŸehri saydığı Danzing'i almaktan vazgeçmeyeceÄŸi açıktı. Hitler'in Polonya'ya saldırmak için hasat mevsiminin geçmesini beklediÄŸi de. iÅŸleri yakın takip edenler taralından biliniyordu. Halta Fransa Cumhurreisinin 1939 yılı Mart ayında Londra'yı ziyareti esnasında Bakinggam sarayında verilen davette geniÅŸçe konuÅŸmak fırsatını bulduÄŸum Fransız Hariciye Nazırı'ndan Fransa'nın. Ä°ngiltere tarafından Polonya ittifakına sürüklendiÄŸini öÄŸrendim. Her ikimiz de öÄŸrendiÄŸimiz haberlere dayanarak Eylül ayını barış içinde geçiremeyeceÄŸimiz hususunda mutabık kalmıştık. Fransa Hariciye Nazırı ile yaptığım bu konuÅŸmayı, Fransa'nın, Ä°ngiltere'den vaat ettiÄŸinden fazla kuvvetle Fransa'ya yardım edilmesini istediÄŸi hususunu ve daha baÅŸka konuÅŸtuÄŸumuz karşılıklı görüÅŸlerimizi etraflıca bir raporla hükümeti-
* Dr. Tevfik RüÅŸtü AraÅŸ (Eski DışiÅŸleri Bakanı), 'Noter Olacaktı?", Milliyet, 15 Mart 1971
me arz etmiÅŸtim. Bunların hepsi Dış Bakanlığımızın dosyalarında ve Londra BüyükelçiliÄŸimizin dosyalarında vardır.
Yine Londra'ya bir mebuslar heyetimizin ziyareti sırasında ve biraz daha önce Londra'ya gelmiÅŸ olan Merkez Bankamızın ikinci müdürü büyükelçiliÄŸe ziyaretime gelmiÅŸti. Lakin oraya yeni para bastırmak için geldiÄŸini bana söylememiÅŸti. Bunu, ancak, paramızı basan ÅŸirket binası bombalandığı ve yeni basılan Türk paraları sokaklara döküldüÄŸü zaman öÄŸrendim. Cumhuriyet hükümetimizin bu cüreti karşısında hayretler içinde kaldım. Çünkü, Atatürk'ün resimleri olan nakit paralardan bir milyar liraya yakın ihtiyat para vardı. Yeni para basılmasına lüzum yoktu. Kaldı ki, Cumhuriyet idarelerinde hayatta olan cumhurreislerinin resimleri paralara konmaz. Paralara hayatta iken resimlerini koymak ancak krallarla padiÅŸahların âdeti olmuÅŸtur. Cumhuriyet hükümetimizin paralara Atatürk'ün resmini koymak zaruretinde olmasının sebebi: O vakit paralar basılırken, resim konmasaydı, korkuya hamledilerek genciler Cüret kazanacaktı. Ä°lende bir hayli yıl sonra paralara Fatih'in. Yavuz'un, Alp Aslan'ın, Dördüncü Murad'ın resimleri Türk büyükleri olarak pekâlâ konulabilir, ancak, Cumhuriyetin ilk bastığı paralara bunlardan birinin resmini koyamazdık. O zamanki koÅŸullar içinde devletimizi kuran ilk cumhurreisimizin resmini koymaktan daha tabii bir ÅŸey olamazdı, fakat ondan sonra hayatta olan cumhurreislerinin resmi konulamazdı. Nihayet, Atatürk'ün resimleriyle olan palalarımızdan yeterli ihtiyat miktar olduÄŸu için deÄŸiÅŸtirmeye hiç lüzum yoktu.
DeÄŸiÅŸtirilmesi üzerine banknotlar ancak Almanya'da bastırılabildi. Halbuki Hitler Almanya'sı piyasada tanınan paraların hemen hepsinin taklidini çıkarmıştı. Almanlar Türkleri sevmiÅŸ ve bize acımış olmalı ki, bizim paramızın taklidini yapmadı. EÄŸer yapsaydı tedavülde olan mevcut paramız sıfıra inebilir ve parasız kalabilirdik.
Böyle tehlikeli bir harekete hiç lüzum olmaksızın neden giriÅŸilebildi hala anlamamışımdır.
Konumuz olan devirde geçen belli baÅŸlı olayların daha fazla ayrıntılarına kapılmayarak dış politikada Atatürk'ün emri ve muvafakati dahilinde takip edegeldiÄŸim yolun hedefine ve asıl maksadımıza gelelim.
Kabul ettiÄŸimiz politika, daha önce de söylediÄŸim gibi, tarafsızlıktı. Balkan anlaÅŸması devletleri baÅŸka türlü yapamazlardı. Bunlardan Romanya'nın, Yugoslovya'nın Hitler Almanya'sıyla hudutları var. Balkan anlaÅŸmasını itina ile muhafaza edecek ve hep birlikte tarafsızlıkta kalacak ve savaşın Balkanlara sirayetini önlemeye çalışacaktık. Dış politikayı yeni hükümete devrettiÄŸimiz zaman Balkan anlaÅŸması bütün kuvvetiyle vardı ve devam ediyordu. Balkan anlaÅŸması topluluÄŸunu Bulgaristan'la da dost etmiÅŸtik, Arnavutluk hükümeti de bu anlaÅŸmaya girmek için müracaat etmiÅŸti. Arnavut-luk'un kabulü prensip olarak kararlaÅŸmış. ancak Yunanistan'ın isteÄŸi üzerine Yunanistan'la Arnavutluk arasında konuÅŸulmakta olan mektepler meselesine iyi bir çözüm bulunması için kabul edildiÄŸinin Arnavutluk hükümetine bildirilmesi ve ilan edilmesi bir süre için tehir edilmiÅŸti.
Gerek Balkan anlaÅŸması ve gerek Sadâbat anlaÅŸmasının devamlarını saÄŸlamak için bu anlaÅŸmalara iÅŸtirak eden devletlerle sıkı teması korumak, onlarla meÅŸgul olmak ve dış politikalarımızın devamında her iki anlaÅŸmanın bütün üyeleri arasında konuÅŸmaları ihmal etmemek gerekiyordu. Bu çalışma kolay bir iÅŸ deÄŸildi, fakat barış için de memleketimizin yakın ikbali için zahmete deÄŸerdi. |
|
