(... Ankara 'nın, Moskova 'daki ilk 'sefir-i kebiri' Ali Fuat PaÅŸa 'nın 'Hatıraları' nda; o yıllar yaÅŸanmış onca maceranın bazı gizli ipuçlarını veren, ilginç -hatta ÅŸaşırtıcı- 'tesbitler' vardır; onlardan birisi, sanırım ÅŸu:
''... ( BolÅŸevikler) Radek vasıtasıyla Türkiye'de Birinci Cihan Harbi'ni idare etmiÅŸ olan Osmanlı ricâlinden birçoklarıyla temasa geçmiÅŸlerdi. Bu ricâlin en mühimleri eski Sadrazam Tal'ât, Harbiye Nâzırı ve BaÅŸkumandan Vekili Enver ve Bahriye Nâzırı Cemal paÅŸalarla arkadaÅŸları idi. Bunlarla anlaÅŸarak, Anadolu'da Ä°ngiliz Emperyalizmi'ne karşı baÅŸlamış olan mücadeleye yardım ve mukâvemetin idâmesini düÅŸünmüÅŸlerdi...''
''...Asya'nın memleketlerinde de Ä°ngiliz Emperyalizmi'ne karşı hazırlıklar baÅŸlamıştı. Avrupa Proletaryası da, hükümetlerinin yanlış siyasetleri aleyhinde tahrikte gecikmemiÅŸlerdi. ( buraya dikkat!) Åžurasını hemen arzetmeliyim ki, daha o tarihlerden itibaren Rus Sovyet Hükümeti ile III. Enternasyonal'in, Türkiye'nin de Ukrayna gibi 'sovyetize edilerek' Sovyet Cumhuriyetleri Federasyonu içine alınmasına gizlice karar verdikleri anlaşılmıştı...'' ( Cebesoy, 'Moskova Hatıraları' , s. 92)
20'li yıllara ait bu 'Ankara istihbaratı' nın, Anadolu 'da ve Kafkasya 'da yaÅŸanmış nice olayın 'püf noktasını' açıkladığı düÅŸünülemez mi?)
...Ne umdukları adamdı, ne de sandıkları!..
Miss Higgins 'in kaldığı, Pahtheon (Paris) civarındaki mütevazı öÄŸrenci oteli ( 1949/50 ); savaÅŸ ertesinin sıkıntıları eksik olmuyor: ÅŸeker, pirinç, vs. 'karne' yle satılıyor; geceleri, semt semt, 'enerji kısıtlaması' var. Miss Higgins -ki biliyorsunuz, Fabian 'cı bir sosyalistti- BolÅŸevik Ä°htilâli 'nin 'yerli' ve 'sahici' olduÄŸuna, katiyyen inanmazdı; Aptulla sigaralarını birbirine ekleyerek ortalığı dumana boÄŸar, o titrek ve iç karartıcı mum aydınlığında derdi ki:
''- ...Alman Ä°stihbaratı'nın marifeti!.. BolÅŸevikleri iyi kullandılar: Sizinkileri, Ä°ngiliz Ä°mparatorluÄŸu'ndaki Müslümanları Londra'ya karşı ayaklandırmak için kullanacaklardı; tabii, en baÅŸta da Anadolu'dakileri Londra, 'Beyaz Ordular' (Kolçak, Denikin Vrangel, vs.) teÅŸebbüsü fiyaskoyla sonuçlanınca, Sevres'i askıya almayı düÅŸünüyor: Anadolu'daki direniÅŸ, BolÅŸevikler'in Akdeniz'e inmesine set çekmek içindir, ne var ki Kemal'in de seçilmiÅŸ olması, son derece isabetsiz!..''
'Komplo Teorisi' diye, iÅŸte buna denir. Almanlar da, Ruslar da, Ä°ngilizler de, 'partiyi kazanmak için' Türkleri kullanıyorlar; Azerbaycan 'da iki mühim simâ, Mehmet Emin Resûlzâde ve Neriman Nerimanof, Anadolu 'da iki kahraman, 'Hamdiye Kahramanı' Rauf Bey ve 'Anafartalar Kahramanı' Mustafa Kemal PaÅŸa! Hesap tutmaz, çünkü 'YoldaÅŸ' Nerimanof ve Mustafa Kemal PaÅŸa, ne umdukları adamdır, ne de sandıkları!
Bunu anlamak için, sadece, Nerimanof 'un Azerbaycan 'ın ilk Türkiye Büyükelçisi Ä°brahim Abilof 'a yazdığı ÅŸifreyi okumak, çok ÅŸey öÄŸretir:
''...Bir ÅŸeyi unutmamak gerekir: Rusya ve Türkiye'de, belli 'ÅŸahıslar' vardır ki, aramızı bozmak istiyorlar. Siz buradayken DaÅŸnaklar'ın (Ermeniler) bu yolda çalıştıklarını söylemiÅŸtim. Åžimdi Kafkasya'daki bütün inkılâp/karşıtları, bu fikirde birleÅŸip Kafkasya'yı yeniden kana bulamayı istiyorlar. Bir sürü aferist (fırsatçı) Türk, hazır, bu yolda iÅŸlenen iÅŸin akıbetini, kör gözleriyle görmüyorlar. Bu fırsatçılar, Gürcistan ve Ermenistan'da da az deÄŸildir..."
''...Çiçerin'in (SSCB DışiÅŸleri Komiseri) DoÄŸu politikasında iÅŸlettiÄŸi bütün fikirler yanlıştır. Ä°ran bizden yüz çevirdi. Çiçerin, Ä°ngilizler'e aldanıp, bizim elimizle, Ä°ran'daki inkılâp ateÅŸini söndürdü. Åžimdi de Türkiye konusunda büyük yanlışlar yapıyor. Çiçerin'in siyaseti konusunda, büyük bir ÅŸikâyet mektubu yazıp göndermiÅŸ bulunuyorum...''
Bunlar, 'YoldaÅŸ' Nerimanof 'un 'ÅŸüpheleri !..'
''...özü, kızının adını 'Anadolu' koymuÅŸtur...''
Mustafa kemal açısından, durum çok daha net! Lenin 'e yardım isteyen ilk mektubu o yazmış, Meclis 'te Komünist Fırkası 'nı o kurmuÅŸ, arkasından Halk Ä°ÅŸtirakiyyun Fırkası 'na o imkân saÄŸlamış! Mustafa Suphi 'yi çağıran da o! (buraya dikkat!) 1921 Ä°lkbaharında tavrı birden deÄŸiÅŸiyor; TKF 'boÅŸa' alınmıştır, Ä°ÅŸtirakiyyun kapatılmış, 'Baytar' Salih Bey 'derdest edilmiÅŸtir' . Mustafa Suphi, Ä°ttihatçılar'a 'kurban' bırakılır, vs. Bu tavır deÄŸiÅŸikliÄŸinde, Ali Fuat PaÅŸa 'nın Moskova 'Tesbiti ya da istihbaratı' hiç mi rol oynamamıştır?
Åžâmil Qurbanov 'un kitabını okurken, bir ÅŸey öÄŸrendim ki, aklıma her geliÅŸinde, o büyük dostluk ve beraberliÄŸin katıksızlığını düÅŸünüyorum; en iyisi siz bunu, onun aÄŸzından dinleyiniz: ''...onu da deyim ki Mustafa Kemal PaÅŸa, Ä°brahim Abilov'a çok hörmet ederdi. Onun, Anadolu'da doÄŸmuÅŸ ve uzun müddet Bakı'da yüksek vazifelerde iÅŸlemiÅŸ kızının adını, özü, 'Anadolu' koymuÅŸtur...'' ( Qurbanov, s. 152)
Bir o 'yakınlığı' düÅŸünün, bir de bugün yaÅŸadığımız 'resmiyeti'...
Cumhuriyet, 28.06.2004
|
