| LAİKLİK BİR YAŞAM BİÇİMİ MİDİR? |
 |
 |
| Yazar Yönetici | |||
| Cumartesi, 27 Aralık 2008 23:29 | |||
|
3 - LAÄ°KLÄ°K BÄ°R YAÅžAM BÄ°ÇÄ°MÄ° MÄ°DÄ°R? Yargıtay BaÅŸsavcısı "Laiklik bir yaÅŸam biçimidir" diyor. AKP, "Hayır laiklik bir yaÅŸam biçimi deÄŸildir" diye itiraz ediyor. Hüzün verici bir durum! Hüzün verici bir durum, çünkü Türkiye'yi altı yıldır yönetenlerin dünya görüÅŸü, felsefi yaklaşımı, siyaset anlayışı ve tabii bilgi düzeyi hakkında insanı umutsuzluÄŸa sürüklüyor. * * * Ä°nsanların "YaÅŸam biçimi", içinde yaÅŸadıkları toplumsal yapı tarafından belirlenir. Toplumsal yapıyı belirleyen ana öge ise, üretim iliÅŸkileridir. Demek ki esas olarak "YaÅŸam biçimi", üretim iliÅŸkileri tarafından belirlenir. ÖrneÄŸin köleci toplumda, insanların iÅŸlerini sahip oldukları kölelere yaptırmaları doÄŸaldır. ÖrneÄŸin feodal tarım toplumlarında, aÄŸanın topraÄŸa ve onun üstündeki bütün varlıklara sahip olması, köylülerin onun için üretim yapması doÄŸaldır. ÖrneÄŸin kapitalist endüstriyel toplumlarda, iÅŸçilerin ücret karşılığında serbestçe çalışmaları ve kazandıkları parayı istedikleri gibi harcamaları esastır. * * * Hiçbir toplumda bütün bireyler homojen nitelik taşıyan tekdüze bir "YaÅŸam biçimini" paylaÅŸmaz. Üretim iliÅŸkilerinin belirlediÄŸi "YaÅŸam biçimi", sadece din, dil, ırk, milliyet, mezhep, yani manevi kültür bakımından çeÅŸitlilikler göstermekle kalmaz, bireyin özgürlük alanlarında da farklılaşır. Ama bütün bu çeÅŸitlilikler ve farklılaÅŸmalar, esas olarak üretim iliÅŸkilerinin belirlediÄŸi toplumsal yapının egemen "YaÅŸam biçimini" ortadan kaldırmaz. * * * Ayrıca, "YaÅŸam biçiminin" temel belirleyicisi olan üretim iliÅŸkileri dahi her toplumda tek düze deÄŸildir: Her toplumda egemen üretim iliÅŸkisinin yanında, eski üretim iliÅŸkilerinin kalıntıları ve gelecek üretim iliÅŸkilerinin filizleri, yani farklı "YaÅŸam biçimleri" vardır. * * * Ä°ÅŸte "Bir yaÅŸam biçimi olarak laiklik", kapitalist endüstriyel kent toplumlarının özelliklerinden biridir... Aynen dinselliÄŸin veya dinciliÄŸin, feodal tarım toplumlarının "Bir yaÅŸam biçimi" özelliÄŸi olması gibi. * * * Her üretim biçimi kendi siyasal rejimini de yaratır. Kapitalist endüstriyel üretim biçimi, zaman içinde laiklik, demokrasi, insan hakları ve hukuk devleti çizgisinde geliÅŸmiÅŸtir. * * * Birey açısından, laik bir toplumdaki laiklik herkes için zorunlu bir yaÅŸam biçimi midir? KuÅŸkusuz hayır! Aynen demokratik bir toplumda demokrasinin bireylerin zorunlu yaÅŸam biçimi olmaması gibi. DoÄŸal olarak, demokratik bir toplumda bireyler kendi özel yaÅŸamlarında demokrat da olabilir, otoriter veya totaliter de... Laik bir toplumda laik de olabilir, dinci de... Buradaki ince nokta, laikliÄŸin de aynen demokrasi gibi, bireysel tutum ve davranışların dışında ve ötesinde "toplumsal ve siyasal bir yaÅŸam biçimi" oluÅŸturmasıdır. Sorun kahvaltıda ne yendiÄŸi, ne tür müzik dinlendiÄŸi deÄŸil, insanların ortak etkileÅŸim alanlarındaki (yani kamu alanındaki) egemen iliÅŸkilerinin niteliÄŸidir. Hiç kuÅŸkusuz, bu açıdan laiklik de, aynen demokrasi gibi, toplumsal ve siyasal bir yaÅŸam biçimidir. Tabii birey olarak demokrat olmayanlarla demokratik bir rejimi yürütmek ne denli güçse, laik olmayanlarla da laik bir rejimi sürdürmek o denli zordur. 23.06.2008 Cumhuriyet
|