| ALT KÄ°MLÄ°K-ÃœST KÄ°MLÄ°K |
 |
 |
| Yazar Yönetici | |||
| Cumartesi, 27 Aralık 2008 23:33 | |||
|
11 - ALT KÄ°MLÄ°K-ÜST KÄ°MLÄ°K Kimlik tartışmalarının özünde yatan sorun, bu tartışmaların bir toplumun bütünlüÄŸüne mi yoksa bölünmesine mi hizmet ettiÄŸi hususudur. Dünyada ve Türkiye'de hız kazanan bu tartışmaların altında dünyayı yönetmeye soyunan büyük gücün yani Amerika BirleÅŸik Devletleri'nin öncülüÄŸünün yatması, bir zamanlar bu rolü üstlenmiÅŸ olan Büyük Britanya Ä°mparatorluÄŸu'nun ünlü "böl ve yönet" ilkesini anımsatıyor. * * * Her insan kaçınılmaz bazı kültürel kimliklerle doÄŸar. Bunların çoÄŸu alt-kimlik özelliÄŸi taşır, bir tanesi ise genellikle üst-kimlik olarak iÅŸlev yapar. Ama zaman içinde bilinci geliÅŸen birey, bu kimlikler arasında bir tercih yapabilir ve kendi üst kimliÄŸini de yeniden belirleyebilir. Bir insanın, kendi iradesi dışında, doÄŸumda edindiÄŸi kimlikler beÅŸ tanedir: 1. Aile kimliÄŸi: Özellikle din-tarım toplumlarında, aÅŸiret yapısının egemen olduÄŸu feodal düzende, aile baÄŸları çok önemlidir; kimi insanlar doÄŸuÅŸtan aÅŸiret reisinin ailesine mensup olduklarından, hayata aÄŸa, ya da ÅŸehzade olarak baÅŸlar. 2. CoÄŸrafya kimliÄŸi: Her kiÅŸi doÄŸduÄŸu coÄŸrafyaya baÄŸlı olarak dünyanın belli bir bölgesine aittir ve kimi zaman o kiÅŸinin ırkını da bu baÄŸ belirler. 3. Din ya da mezhep kimliÄŸi: Her insan otomatik olarak içine doÄŸduÄŸu ailenin sahip olduÄŸu din ya mezhebe mensup olarak kabul edilir; zamanla bu anlayış terk edilmekle birlikte, Türkiye'de hâlâ vatandaÅŸların nüfus kağıtlarına, içine doÄŸdukları ailenin inancı yazılmaktadır. 4. Irk ya da milliyet kimliÄŸi: Birey bilinçlendikten sonra, doÄŸuÅŸtan zorunlu olarak gelen bu mensubiyeti açıkça reddetmedikçe, o kimlikle anılır. 5. VatandaÅŸlık kimliÄŸi: Aslında günümüzde, vatandaÅŸlık kimliÄŸi, yani siyasal kimlik, bir devletin ve o devleti oluÅŸturan toplumun ortak kimliÄŸi olarak kabul edildiÄŸinden, yukardaki dört kimlik ögesine göre, en çok üst-kimlik olarak kullanılan husustur. Bu beÅŸ ögeden ilk dördü, zaman içinde, tarihte çoÄŸu zaman toplumları bir arada tutan üst-kimlik iÅŸlevi de görmüÅŸlerdir. Özellikle din-tarım imparatorlukları döneminde din ve mezhep böyle bir iÅŸlevi yerine getirmiÅŸtir. Zaman içinde endüstrileÅŸme sürecinin etkisiyle, laiklik ve demokrasi geliÅŸtikçe, her insanın din, mezhep, dil, ırk farkı gözetmeksizin eÅŸit haklarla doÄŸduÄŸu inancı yerleÅŸtikçe, demokratik ülkelerde, vatandaÅŸlık bağı bir üst-kimlik niteliÄŸi kazanmıştır. * * * Türkiye'deki kimlik tartışmalarında, ailenin, coÄŸrafyanın, din ve mezhebin, ırk ve milliyetin yani alt-kimlik niteliÄŸi taşıyan kültürel özelliklerin ön plana çıkarılması, hele hele üst-kimlik olarak kullanılması, hiç kuÅŸkusuz hem toplumsal bütünlüÄŸü hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin üniter yapısını zedeleyici nitelik taşır. Türkiye Cumhuriyeti'nin BaÅŸbakanı'nın, Yirmibirinci Yüzyılda, yüzyıllar önce, Orta ÇaÄŸ'da, bir üst kimlik niteliÄŸi taşıyan dini, toplumsal özellik olarak birleÅŸtirici öge niteliÄŸiyle ön plana çıkarması çok düÅŸündürücüdür. * * * Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, devlete vatandaÅŸlık bağı ile baÄŸlı olan bireyleri Türk olarak niteler. Bu niteleme ne ırka ne dine dayalı bir nitelemedir, sadece siyasal vatandaÅŸlık bağını belirler. Yani Türkiye Cumhuriyeti'ne vatandaÅŸlık bağı ile baÄŸlı olan herkese Türk denilir; aynen Amerikalı, Fransız, Ä°ngiliz gibi; bu insanların kökenleri deÄŸiÅŸik olabilir: Kürt, Türk, Rum, Ermeni, Arap, Laz, Çerkez gibi. Ä°nsan alt-kimliÄŸi ile övünebilir, onu geliÅŸtirmek için her türlü çabanın içine de girebilir, bunda bir sakınca yoktur. Sakınca, alt-kimliklerin kullanılarak devletin üniter yapısının ya da laik ve demokratik düzeninin reddedilmesinde yatar. 12.12.2005 Cumhuriyet
|